7.10.2016

GENELLEŞTİRİLMİŞ TERCİHLER SİSTEMİ ( GTS )

GSP, Generalized System of Preferences

1968 yılında toplanan 2. Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı  (UNCTAD) Sonucunda alınan kararlarla. Ekonomik olarak gelişmiş ülke statüsünde yer alan ülkelerin, gelişmekte olan ülkelerden yapılacak ithalatlarda, vergi alınmaması yada minimum oranda tutulması suretiyle, bu ülkelerin sanayi gelişimine katkıda bulunmak ve dünya ticari sistemiyle entegre olmalarını sağlamak amacıyla bir yol haritası belirlendi.
1970 yılında ise Ticaret ve Kalkınma Konseyinin kararıyla yürürlüğe girmiştir. Bu tarihten sonra sanayileşmiş ülkeler, önceliği en az gelişmiş ülke statüsündeki ülkelere vererek GTS uygulamalarına başlamışlardır. (www.ihracat.co)

Gelişmekte olan ülkelerin sanayi malları ihracatlarını arttırabilmek amacıyla, gelişmiş ülkelerin bu ülkelerden yaptıkları ithalatta belirli bir taviz marjı tanımalarını öngören bir sistem olan Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi’nin (GTS) yürürlüğe konulması kararı alınmıştır. Böylece, gelişmiş ülkeler, gelişmekte olan ülkelerden ithal ettikleri sanayi malları üzerindeki vergilerini “karşılıklılık” esası dışında tek taraflı olarak sıfırlayacak veya indireceklerdir. (www.ihracat.co)

Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi(GTS) kapsamında, ülkemiz tarafından, mevcut sanayi ve ticaret kapasiteleri sınırlı ülkelere karşı tanınan tek taraflı gümrük vergisi tavizlerinden hangi mal ve hizmet gruplarını kapsadığı ve hangi ülkelerin bu kapsama alınacağı, İthalat Rejimi Kararı ile tespit edilmiştir. GTS kapsamında tanınan tavizli tarifeler, İthalat Rejimi Kararı ekinde yer alan II sayılı Listede "GTS Ülkeleri" sütununa işlenerek yürürlüğe konulmuştur. GTS'den yararlanacak Gelişme Yolundaki Ülkeler (G.Y.Ü), Özel Teşvik Düzenlemelerinden Yaralanacak Ülkeler (Ö.T.D.Ü). ve En Az Gelişmiş Ülkeler (E.A.G.Ü.), sırasıyla İthalat Rejimi Kararı EK: 3A, EK: 3B ve EK: 3C sayılı Listelerde belirtilmiştir. GTS kapsamında tercihli tarifeler, bu Listelerde belirtilen ülke menşeli eşyaların ithalatında uygulanır.



(GTS) kapsamında gelişmekte olan ülkelerden ithal edilecek sanayi mallarına uygulanan vergilerin tek taraflı olarak sıfırlanmasını yada minimize edilmesini öngören kanun kapsamında hangi mal grubu ve bunların ait oldukları sektörlerin olduğu İthalat Rejimi Kararı EK: 4'te belirtilmiştir.


(GTS) kapsamında Türkiye’ye yapılacak ithalatlarda eşyanın tercihli rejimden yararlanabilmesi için, ihracatı gerçekleştiren ülkedeki yetkili makamlarca hazırlanan ‘’Form A Menşe Belgesi"’nin gümrük işlemleri esnasında ibraz edilmesi ve ithalat beyannamesinin buna uygun olarak açılması gerekmekir.

Avrupa Birliği tarafından otonom olarak uygulanan (GTS) belirli dönemler için geçerli olmakta, bu dönemler sonunda sistem, uygulamada görülen aksaklıklar ve gelişmeleri yansıtacak şekilde yeniden düzenlenmektedir. Bu bağlamda, GTS kapsamına alınan bir ülkenin AB pazarında göstermiş olduğu 3 yıllık ticaret performansına bağlı olarak GTS ile sağlanan tercihli giriş imkanı askıya alınabilir veya daha önce askıya alınan tercihli giriş imkanı tekrar yürürlüğe sokulabilir. AB kriterlerine göre, 3 yıl ardarda Dünya Bankası kriterlerine göre kişi başına düşen milli geliri, milli geliri yüksek ülkeler statüsüne giren ülkeler sistemden çıkarılır. Bir başka kriter ise, GTS’den yararlanan bir ülkenin belli başlı 5 sektörde AB’ye yönelik ihracatı, aynı sektörde tüm diğer ülkeler tarafından GTS kapsamında AB’ye yapılan toplam ihracatın yüzde 75’ini geçerse, terfi mekanizması uygulanmaktadır. AB bir diğer kriter olarak GTS den daha avantajlı şartlarla ticaret yapma imkanı sunulan bir ülkenin GTS kapsamına alınamayacağını, eğer bu kapsamda ise, daha avantajlı olan diğer anlaşma uyarında GTS den çıkarılacağını belirtir. (www.ihracat.co)

TÜRKİYE’YE GTS KAPSAMINDA PREFERANS VEREN ÜLKELER
  • ABD
  • AVUSTRALYA
  • JAPONYA
  • KANADA
  • RUSYA FEDERASYONU
  • YENİ ZELANDA
ABD, Gelişmekte olan ve en az gelişmiş ülkelere, belirli ürün gruplarında ABD ye yapacakları ihracatlar için GTS uygulamaktadır. 2012 yılında aralarında 43 tanesi en az  gelişmiş ülke kapsamında olmak üzere toplam 128 ülke, ABD ye, ABD gümrüklerinde herhangi bir ithalat vergisi alınmadan GTS kapsamındaki ürünlerle sınırlı olmak kaydıyla ihracat yapabilecektir. Aralarında ülkemizin de bulunduğu 85 gelişmekte olan ülke 3511 kalem ürün için GTS den yararlanmaktayken, 43 az gelişmiş ülke  (LDCs) bu 3511 kalem ürüne ek olarak, sadece bu ülkelere tanınan 1.464 kalemlik ek bir listede GTS uygulamasından yararlanmaktadır. GTS uygulaması her yıl sona erme tarihinden evvel ABD Senatosuna yeniden sunulmakta ve senatonun kabulünün ardından ABD Başkanı tarafından onaylanacak bir Yasa ile bu süre uzatılmaktadır. GTS Sona erme tarihi itibarı ile eğer yasa Başkan atrafından imzalanmamış ise, ABD gümrüğü, ABD li ithalatçılardan o ürün grubunda ihracatçı ülke sınıfına göre alınması gereken gümrük vergisini tahsil edecektir ancak Başkanın onayından sonra, daha önce tahsil edilen gümrük vergileri “Refund” uygulaması ile ithalatçılara geri ödenir. (www.ihracat.co)
GTS kapsamında EUR.1 Hazırlanmasına yönelik tebliğ

ABD, GSP Refund (Geri ödeme)
Bu konuda dikkat edilmesi gerkeen husus şudur. ABD li ithalatçıların çoğu yaygın olarak DDP teslim şekline göre ticaret yapar, yani ihracatçı, gümrük vergileri, navlun dahil tüm masrafları karşılayarak, ürünü ABD li ithalatçının adresine teslim edilecek şekilde satmıştır. Yani GTS uygulamasının yürürlükte olmadığı bir tarihe denk gelirse gümrük vergisi ödemek zorunda kalacaktır. GTS uygulaması tekrar yürürlüğe girdiğinde, ABD gümrüklerince tahsil edilen vergiler geri ödenir ancak kural gereği ithalatçıya ödenir, bu durumda ihracatçının geriye dönük bu GTS ödeme uygulamasını takip etmesi ve ithalatçıyı haberdar ederek, eğri ödenecek vergiyi talep etmesi gerekir.

ABD, GSP (GTS) kapsamındaki ürünlerin listesi, aşağıdaki linkten kontrol edilebilir.