31.01.2017

TÜRKİYE DE İHRACAT REJİMİ


Türkiye, 1980 yılından beri ihracata yönelik bir strateji uygulamaktadır. Bu stratejinin temel amacı, serbest piyasa ekonomisi çerçevesinde dışa dönük bir ekonomik yapı oluşturmak ve dünya pazarlarıyla bütünleşmektir.

Bu yeni strateji ile, çeşitli destek unsurları ve önlemlerle, dış ticaretin liberalizasyonu sağlanmaya çalışılmış ve buna uygun pek çok düzenlemeler yapılmıştır.

İhracatı iyileştirmek için yapılan liberal düzenlemelere ek olarak, bazı destek programları yürürlüğe girdi. İhracatçılara sağlanan temel imkanlar şunlardır: kurumlar vergisi muafiyeti, vergi iadesi, Kaynak Kullanım ve Destekleme Fonu için prim, Destek ve Fiyat İstikrar Fonu'ndan sağlanan sübvansiyonlar. Bununla birlikte, yukarıda belirtilen destekler 1980'lerin ikinci yarısından itibaren uluslararası taahhütlerimize uygun olarak giderek ortadan kaldırılmıştır.

Öte yandan, 1987 yılında Türk Eximbank'ın kurulmasıyla ihracatı desteklemek yeni bir boyut kazandı. Bu çerçevede, Türk ihracatçılarının dış piyasalardaki rekabet gücünü artırmak amacıyla, ihracat potansiyeli yüksek sektörlere uluslararası taahhütler kapsamında bazı kredi ve garanti programları uygulanmaya başlamıştır. Eximbank ihracatçılara muhtemel müşterilere yönelik enformasyon hizmeti ve bu hizmet sonucu mali yapısı uygun bulunan müşterilere yapılacak mal mukabili satışlara istinaden reeskont kredileri sağlamaktadır.

Özellikle ihracatın desteklenmesi ile ilgili 1980'li yılların koşulları altında kurulan dış ticaret stratejisinin politikaları, 1990'lı yıllarda dünyada ve Türkiye'de yaşanan gelişmeler ışığında gözden geçirilmiş ve değiştirilmiştir. Bu bağlamda, Başta Dünya Ticaret Örgütü (WTO) ile uyumlu olarak hazırlanan Devlet Yardımları ve uluslararası taahhütlerimiz 01.Şubat.1995 tarihinden itibaren uygulamaya konulmuştur. (www.ihracat.co)

TÜRKİYE AVRUPA BİRLİĞİ

Türkiye'nin dış ticaret politikasındaki en önemli olgu, 01 Haziran 1996 tarihinden itibaren AB ve Türkiye arasında kurulan Gümrük Birliği'dir. Bu gelişme, dış ticaret stratejisinin yasal altyapı tutarlılığı için AB normlarına uygun süreyi başlatmış ve böylece hem ithalat hem de ihracat rejimleri AB mevzuatına uygun hale getirilmiştir. Orta ve Doğu Avrupa Ülkeleri ve İsrail ile imzalanan Serbest Ticaret Anlaşmaları, Topluluğun Ortak Ticaret Politikasının tutarlılık çerçevesinde ticaretimizi doğrudan etkileyen faktörler olarak görülmelidir.

Kanunlarda yapılan değişiklikler çerçevesinde, 1.1.1996'ya kadar uygulanan İhracat Destek Rejimi Avrupa Topluluğu Gümrük Kanununa uygun olarak değiştirildi. (www.ihracat.co)

94/5782 tarihli İhracat Destekleme Kararı çerçevesinde uygulanan Dünya Piyasası Fiyatlarına Göre Hammadde Alınmasına Dair Yönetmelik kapsamında, 95/7615 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İç İşleme Rejimi 31.12.1995 , 01.1.1996 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir. Halen. 2005/8391 nolu düzenleme ile 27 Ocak 2005 tarihinde yürürlüğe giren Dahilde İşleme Rejimi, AB ve ikili anlaşmalarla ticaret serbestliği tanınan diğer bazı ülkeler dışındaki ülkelere yapılacak ihracatlara konu malların üretiminde kullanılmak şartıylauygulanmaktadır.

İhracat Rejiminde yapılan değişiklikler uyarınca ("İhracatçı Tüzüğün 4 (e) Maddesi"), "bir ihracatçı", ilgili İhracatçı Birliğine üye olan bir kişi olarak tanımlanır;

- Tek bir vergi numarası olan gerçek veya tüzel kişi,
- Esnaf ve sanatkârlar ile uğraşan Esnaf ve Zanaatkarlar Odası'na kayıtlı Esnaf ve Zanaatkarlar
- Ortak girişim,
- Konsorsiyum.

İhracat, mevcut İhracat Yönetmelikleri ve Gümrük Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak malın ya da değerinin "fiilen" ihraç edilmesidir. (www.ihracat.co)


İhracat türleri aşağıdaki gibidir:

(A) Özel nitelik taşımayan ihracatlar

(B) Kayıt sırasında yapılan ihracatlar

(C) Kredi İhracatı

(D) Sevkiyat yoluyla ihracat

(E) İthal malların ihracatı

(F) Serbest bölgelere ihraç

(G) Tezgah alım veya takas ticareti yoluyla yapılan ihracat

(H) Kiralama vasıtasıyla ihracat

(I) Transit ticaret

(J) İadeler olmadan ihracat

İhracatı yasalar, kararnameler ve uluslararası anlaşmalarla yasaklananlar dışındaki tüm mallar, İhracat Rejimi Kararnamesi çerçevesinde serbestçe ihraç edilebilir. (www.ihracat.co)

Bununla birlikte, DTÖ kuralları çerçevesinde, kamu güvenliği, ahlakı ve sağlığı korumak için pazar kargaşası, ihraç edilen malların kıtlığı gibi durumlarda ihracata ilişkin kısıtlamalar ve yasaklar uygulanabilir; Flora ve fauna, çevre ve sanatsal, tarihi ve arkeolojik değeri taşıyan ürünler.